

Schokland was
tot aan de inpoldering van de Noord-Oost Polder in 1942 een eiland in de
Zuiderzee, gelegen tussen het
eiland Urk en het vasteland van Overijssel.
Het had in de negentiende eeuw een lengte van 3 kilometer en een breedte van
200 tot 400 meter. Op het eiland waren drie terpen opgeworpen, waarop drie
buurtschappen tot ontwikkeling waren gekomen,
Emmeloord, Molenbuurt en Ens
(of: Ouderkerk) geheten. Ze omvatten in totaal een hondertal houten huizen.
De buurtschappen waren onderling verbonden door loopplanken, die er voor
moesten zorgen dat de bewoners ook
gedurende de regelmatige overstromingen
van het eiland droge voeten hielden.
Het aantal eilandbewoners schommelde rond de 700. Visserij was de
voornaamste bezigheid van bestaan.
De meerderheid was Rooms-katholiek,
hoewel er ook een aanzienlijk aantal Hervormden woonden.
Tot aan de negentiende eeuw is de oppervlakte van Schokland aanzienlijk
groter geweest. Talloze sporen van dijkjes en
terpen rondom het huidige
Schokland zijn daar getuige van. Vermoed wordt dat het ooit samen met Urk
één eiland is geweest.
Er zijn zelfs aanwijzingen dat tot het jaar 1000
Schokland tot het vasteland van Overijssel heeft behoord. Door de vele
stormen
en overstromingen die het eiland in de loop van de eeuwen teisterden
is het land aan alle zijden, maar met name aan de westzijde,
aanzienlijk
afgekalfd. Het slaan van palen om de golven te breken bood weinig soelaas.
In het begin van de negentiende eeuw
werden daarom serieuzere pogingen in
het werk gesteld om het afkalven tegen te gaan. Over de gehele westzijde van
het eiland
werd een dijk aangelegd. Helaas zorgden ernstige Zuiderzeestormen
er in 1825 voor dat de vrijwel voltooide dijk grotendeels
weer werd
weggeslagen.
In de winter van 1830 was de toestand zo nijpend geworden dat er openlijk over
evacuatie werd gepraat. Toch duurde het tot de
jaren '50 van de negentiende eeuw dat besloten werd om het eiland te ontruimen.
De gemeente Schokland werd op 1 september
1858 opgeheven en bij Kampen gevoegd; het eiland werd in 1859 ontruimd. De
bewoners werden overgebracht naar Kampen,
Vollenhove, Urk,
Volendam en Marken.
De inpoldering van de Noord-Oost Polder heeft er voor gezorgd dat Schokland
niet volledig ten prooi van de golven is gevallen.
Het steekt nu enige
meters uit boven het maaiveld van de polder, waardoor de bedijkingen
zichtbaar zijn geworden.
Van de Hervormde kerk van de Middelbuurt is een
museum gemaakt. In 1995 is het voormalig eiland Schokland door de UNESCO
aangewezen als Werelderfgoed.